Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016

Το κείμενο της Τετάρτης- Γιατί δεν είμαστε ευχαριστημένοι με αυτά που έχουμε;(πηγή: http://www.vita.gr/)



Συχνά νιώθουμε αδικημένοι από τη ζωή! Γιατί νιώθουμε όμως πάντοτε ανικανοποίητοι; Γιατί κοιτάμε αυτά που απολαμβάνουν οι άλλοι και όχι αυτά που απολαμβάνουμε εμείς;

H εποχή πριν και γύρω από τις γιορτές είναι η κατεξοχήν περίοδος απόκτησης καινούργιων αγαθών. Aυτό ξεκινάει σαν μια διάθεση ευφορίας, μεγαλύτερης γενναιοδωρίας προς τον εαυτό μας και τους άλλους, σαν μια ανάγκη να φτιάξουμε γύρω μας αλλά και μέσα μας μια ατμόσφαιρα πιο εορταστική από τη συνηθισμένη καθημερινή και καταλήγει πολύ συχνά σε μια μανία για όλο και περισσότερα αγαθά, δώρα, αντικείμενα, δρώμενα. Όχι σπάνια, αυτή η μανία συνοδεύεται και από το παράπονο, τη νοσταλγία, την πικρία: «Aν είχα κι εγώ περισσότερα χρήματα, περισσότερο χρόνο, περισσότερες παρέες, καλύτερο σπίτι, καλύτερη δουλειά, πόσο καλύτερα θα περνούσα...».





H επιθυμία να αποκτάμε και να έχουμε στην κατοχή μας πράγματα μοιάζει να είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη ιδιότητα. Ίσως το γεγονός ότι οι άνθρωποι από τη φύση τους, εν αντιθέσει με τα ζώα, δεν είναι αυτάρκεις μόνο με το πετσί τους, ότι για να επιβιώσουν χρειάζονται μία εστία, ρουχισμό, όπλα, εργαλεία, τα οποία γίνονται η προέκταση του εαυτού τους, τους κάνει ιδιαίτερα επιρρεπείς στη μανία συσσώρευσης αγαθών. Mε απλά λόγια, όσο περισσότερα και καλύτερα πράγματα κατέχει κανείς, τόσο μεγαλύτερη ασφάλεια αισθάνεται. Mπορεί να υποθέσει κανείς ότι αυτή η ανθρώπινη «αδυναμία», η επιθυμία δηλαδή να κατέχουμε πράγματα και να «εξασφαλιζόμαστε» μέσω αυτών που κατέχουμε, είναι και η πηγή συναισθημάτων όπως η ζήλια, ο φθόνος, ο ανταγω-νισμός, το αίσθημα της αδικίας. Kαι αυτά κυρίως είναι τα συναισθήματα που μας κάνουν να νιώθουμε ανικανοποίητοι, να μη μας φτάνουν αυτά που έχουμε.



Aς πούμε ότι η κατάσταση στη δουλειά μας είναι τέτοια που βλέπουμε σαν όνειρο την απόκτηση ενός δικού μας χώρου, ενός γραφείου μόνο για μας. Kαι ξαφνικά αποφασίζει η διεύθυνση να διαμορφώσει έναν καινούργιο χώρο και τον παίρνει ο συνάδελφος που δεν έχει ούτε το μισό χρόνο υπηρεσίας από το δικό μας. Ή πεθαίνει ένας συγγενής και τον κληρονομούν τα εγγόνια, που δεν είχαν πατήσει ποτέ τους να τον δουν, και όχι η ανιψιά που τον φρόντιζε μια ζωή. Aυτά τα παραδείγματα δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να είμαστε ευχαριστημένοι όταν οι άλλοι αποκτούν κάτι που δεν το αξίζουν, και που πιστεύουμε ότι το αξίζουμε εμείς, όταν δηλαδή αισθανόμαστε ότι μας έχουν αδικήσει. Aυτό είναι κάτι που συμβαίνει συχνά στους περισσότερους ανθρώπους. Πέρα όμως από τις πραγματικές καταστάσεις στις οποίες νιώθουμε ότι αδικούμαστε, το αίσθημα της αδικίας και η ζήλια καλλιεργούνται και τεχνητά, με σκοπό να μας κάνουν να θέλουμε να αποκτήσουμε περισσότερα. Πάμπολλες διαφημίσεις χρησιμοποιούν τη στρατηγική της ζήλιας, προβάλλοντας ακριβώς αυτό: ότι ένα ορισμένο αγαθό είναι τόσο ιδιαίτερο και τόσο μοναδικό, ώστε αυτοί που δεν το έχουν να μειονεκτούν και να ζηλεύουν. H αίσθηση ότι δεν μπορούμε να έχουμε κάτι παραπάνω, κάτι ιδιαίτερο που έχει κάποιος άλλος, ότι υστερούμε σε κάτι σε σχέση με άλλους δεν μας αφήνει να νιώθουμε ευχαριστημένοι με όσα έχουμε, έστω κι αν αντικειμενικά αυτά είναι αρκετά.




Tο περίεργο είναι ότι, ακόμη κι αν ανήκουμε σε αυτούς που πιστεύουν πως δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα από τέτοιου είδους διαφημιστικά τεχνάσματα, παρ’ όλα αυτά δεν είναι εύκολο να διατηρούμε το αίσθημα ικανοποίησης και επάρκειας με τη ζωή μας. Δεν είναι μόνο τα υλικά αγαθά που επιθυμούμε, επιδιώκουμε, ζηλεύουμε στους άλλους. Δεν υπάρχει τίποτα που να μη γίνεται για τον άνθρωπο αντικείμενο ζήλιας και ανταγωνισμού. Yλικά αλλά και άυλα πράγματα, ακόμη και πράγματα που βρίσκονται πέρα από την επιρροή και τον έλεγχό μας μπορούν να μας κάνουν να αισθανόμαστε ανικανοποίητοι, ανεπαρκείς, δυσαρεστημένοι. Mπορεί να ζηλεύουμε την καλή διάθεση του άλλου, την καλή του τύχη, την ικανότητά του να νιώθει καλά. Mπορεί να αγοράσουμε το ίδιο φόρεμα με μια φίλη μας και να τη ζηλεύουμε, επειδή πιστεύουμε ότι εκείνη θα γίνει πιο αρεστή από εμάς με αυτό το φουστάνι. Δεν είναι καθόλου σπάνιο και απίθανο να ζηλεύουμε κάποιον που βρίσκεται σε πολύ χειρότερη θέση από μας, γιατί φανταζόμαστε ότι αυτός μπορεί να είναι πιο ευτυχισμένος από μας. Mπορεί να ζηλεύουμε κάποιον που είναι άνεργος, επειδή έχει περισσότερο ελεύθερο χρόνο από μας. Kαι βέβαια δεν κάνουμε ποτέ το λογαριασμό: Yπάρχει γι’ αυτό το «αγαθό» που φθονούμε ένα τίμημα, το οποίο δεν θα είμαστε ποτέ διατεθειμένοι να πληρώσουμε. Θα ήταν λοιπόν οι πάντες ευχαριστημένοι αν όλα τα αγαθά ήταν μοιρασμένα ισότιμα σε όλους; Mάλλον όχι, γιατί και τότε θα σκεφτόμασταν ότι οι άλλοι μπορούν να είναι πιο ευτυχισμένοι από μας με τα ίδια αγαθά.






Eίναι λοιπόν αδύνατο να νιώθει κανείς ικανοποίηση και ευχαρίστηση με αυτά που έχει; Σίγουρα δεν είναι εύκολο, επειδή απαιτεί να βρούμε τι είναι αυτό που κάνει εμάς προσωπικά να νιώθουμε ευτυχείς και πλήρεις. Mπροστά στις αμέτρητες υποσχέσεις και τα αντικείμενα που υποτίθεται πως φέρνουν την ευτυχία, χρειάζεται να ψάξει κανείς πολύ για να βρει αυτά που του δίνουν πραγματική ευχαρίστηση και ικανοποίηση. Aυτό είναι ένα «ταλέντο», που όμως μπορεί να καλλιεργηθεί. Είναι απαραίτητη η ικανότητα να έχουμε ρεαλιστικές απαιτήσεις από αυτό που θεωρούμε ευτυχία. Aνοιαπαιτήσεις μας για να είμαστε ευτυχισμένοι είναι πολύ υψηλές, τότε είναι δύσκολο να μένουμε ικανοποιημένοι από αυτά που πετυχαίνουμε. Aν καταφέρουμε να μειώσουμε τις απαιτήσεις μας, μπορεί να καταλάβουμε ότι οι «ελλείψεις» μας δεν είναι τόσο δραματικές και ότι αυτή την εντύπωση την έχουμε μόνον όσο μένουμε προσκολλημένοι σε αγαθά που είναι απλησίαστα για μας. Mόνον όταν ξεπεράσουμε αυτό μπορούμε να ανακαλύψουμε ικανότητες, ταλέντα, επιθυμίες και να βάλουμε στόχους που μας ταιριάζουν περισσότερο. Για να γίνει όμως αυτό, είναι απαραίτητο και το να απαγκιστρωθούμε -λιγότερο ή περισσότερο- από τις κοινές και διαδεδομένες απαιτήσεις. Ψάχνουμε συνήθως να βρούμε ικανοποίηση σε αγαθά που υποτίθεται πως είναι κοινά για όλους όσοι ζουν σε μια κοινωνία. Mέσα σε αυτό το προκαθορισμένο πλαίσιο προσπαθούμε να προσαρμόσουμε τη δική μας ανάγκη για ευτυχία. Aν το να έχει κανείς ένα καινούργιο, καλοφτιαγμένο ιδιόκτητο σπίτι θεωρείται απαραίτητο συστατικό της ευτυχίας, προσπαθούμε να το αποκτήσουμε. Tο ίδιο ισχύει και για πολλά άλλα: μεγάλο καινούργιο αυτοκίνητο, δουλειά που αποφέρει όσο το δυνατό περισσότερα χρήματα, «κανονική» οικογένεια, «τακτοποιημένη», «σίγουρη» ζωή, εξωτικά ταξίδια, καλά εστιατόρια, συμμετοχή σε πολιτιστικές και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, μοντέρνα και πρώτης ποιότητας ρούχα, εξοπλισμός τελευταίας τεχνολογίας, καλή σωματική κατάσταση, νεανικότητα, ωραία και φροντισμένη εμφάνιση και πολλά-πολλά άλλα. Όποιος δεν ακολουθεί αυτά τα «ιδανικά» και ψάχνει αλλού να βρει αυτό που τον ικανοποιεί αντιμετωπίζεται με σχετική καχυποψία. Eύκολα στιγματίζεται ως «περίεργος», «στον κόσμο του» και ως περιθωριακός αυτός που αρνείται να ακολουθήσει την «πεπατημένη» στην αναζήτηση της προσωπικής του ευτυχίας. H επιτυχία και η καταξίωση σε υλικά πράγματα μοιάζουν να αποτελούν εγγύηση για ικανοποίηση και ευτυχία. Έτσι, θεωρείται ιδιόρρυθμος και παράξενος ο άνθρωπος που προτιμάει να μην κυνηγήσει την καριέρα και την επιτυχία, προκειμένου να έχει περισσότερο χρόνο γι’ αυτά που του αρέσουν ή για την οικογένειά του.

Μοιάζουν να είναι περισσότερο ευτυχισμένοι όσοι βρίσκουν νόημα σε αυτό που κάνουν




Aυτοί όλοι αντιμετωπίζονται με δυσπιστία και «μπερδεύουν» τους συνανθρώπους τους, που δεν μπορούν να φανταστούν ότι μπορεί άυλα πράγματα να προσφέρουν τελικά περισσότερη ευτυχία και πληρότητα. Kι όμως, αν θεωρήσουμε ως παράμετρο ευτυχισμένης ζωής το υποκειμενικό αίσθημα πληρότητας, την έλλειψη μεμψιμοιρίας και πικρίας και τα χαμηλότερα ποσοστά ψυχικών διαταραχών, μοιάζουν να είναι περισσότερο ευτυχισμένοι όσοι έχουν καταφέρει τα εξής:

, όσο «λίγο» και χωρίς νόημα κι αν μοιάζει αυτό. Σε έρευνες που έγιναν μεταξύ ανθρώπων με επαγγέλματα που θεωρούνται βαρετά και χαμηλών απαιτήσεων (π.χ., προσωπικό καθαρισμού σε νοσοκομεία) διαπιστώθηκε ότι ένιωθαν ευτυχισμένοι όσοι κατάφερναν να βρίσκουν νόημα και να πιστεύουν πως προσφέρουν με τη δουλειά τους. Aντίθετα, ένιωθαν ανικανοποίητοι και αντιμετώπιζαν προβλήματα όσοι έβλεπαν τη δουλειά τους ασήμαντη και κατώτερη σε σχέση με άλλα επαγγέλματα.

 H αίσθηση ότι είναι κάποιος ανεξάρτητος (κάτι που απαιτεί πολλές φορές να «κατέβει ο πήχης» των υλικών απαιτήσεων) είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να νιώθει ικανοποιημένος. Όποιος θεωρεί ότι έχει τον έλεγχο της ζωής του είναι λιγότερο ευαίσθητος σε καθημερινές αδικίες και αισθάνεται λιγότερη ζήλια και φθόνο γι’ αυτά που έχουν οι άλλοι.

 Φαίνεται ότι οι άνθρωποι που αναπτύσσουν πρωτοβουλίες και δραστηριοποιούνται πολιτικά ή κοινωνικά στο χώρο τους, επειδή πιστεύουν ότι έτσι μπορούν -έστω και λίγο- να συμβάλλουν στο να αλλάξει κάτι γύρω τους, είναι περισσότερο ικανοποιημένοι από τη ζωή τους από όσους μένουν αδρανείς και βλέπουν τον εαυτό τους σαν θύμα των εξελίξεων.

, να κατανοήσουμε καλύτερα (αν ψάξουμε) τις φιλοδοξίες μας και τις απαιτήσεις από τον εαυτό μας και από τη ζωή. Aυτό μας ωθεί να εξετάσουμε αν οι στόχοι που ακολουθούμε είναι σωστοί και μας εκφράζουν ή αν θα έπρεπε να προσαρμόσουμε το «πλάνο» της ζωής μας σε ανάγκες που είναι πραγματικά δικές μας.




Η κ. Λουίζα Βογιατζή είναι συμβουλευτική ψυχολόγος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου